Lao động di trú thầm lặng gánh vác ngành nông nghiệp Đài Loan

Truyền thông Đài Loan gần đây đã đưa tin về mô hình canh tác "nông sản tự phát" của những lao động nhập cư không giấy tờ tại khu vực Trung Nam bộ, hình thành nên "Đế chế nông sản chui và những 'người chủ' Việt Nam không danh phận tại Đài Loan", từ đó làm dấy lên nhiều tranh cãi về an toàn thực phẩm và pháp lý, đồng thời cũng phản ánh tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng tại các vùng nông thôn Đài Loan. Phóng sự sau sẽ đưa quý khán giả tìm hiểu cách hình thành nên "chuỗi cung ứng nông nghiệp vô hình", dọc theo lộ trình từ chợ Nan-kan, nơi được mệnh danh là "khu chợ Việt Nam" tại Đào Viên đến chợ đầu mối Xi-luo tại Vân Lâm.

Chợ Nan Kan ở Đào Viên: Không gian thuần Việt giữa lòng Đài Loan

Đặt chân đến chợ Nan Kan thành phố Đào Viên, tựa như lạc vào một góc phố sầm uất nào đó tại quê nhà Việt Nam. Khu chợ như một bức tranh thu nhỏ đầy sống động: từ các quầy thịt, các món ăn đặc sản, trà sữa cho đến các loại rau củ quả đặc trưng của vùng nhiệt đới Đông Nam Á.

Di dân mới gốc Việt bám rễ tại chợ Nan Kan nhờ "kinh tế di trú"

Định cư tại Đài Loan hơn mười năm và từng làm đi làm tại nhà xưởng, chị Tuyết Nhung đã có bước chuyển nghề thành công nhờ tư duy nhạy bén với thị trường. Nhận thấy lượng lao động di trú người Việt và Indonesia tập trung rất đông quanh khu công nghiệp Nan Kan và Lu Zhu, chị đã quyết định ra mở sạp hàng kinh doanh tại chợ Nam Khảm. Sau 6 năm kiên trì bám trụ và phát triển, sạp hàng nhỏ ngày nào hiện đã trở thành đại lý rau củ quả lớn nhất khu chợ này. Cơ sở của chị chuyên cung cấp các mặt hàng nông sản tươi ngon cùng hệ thống nhu yếu phẩm nhập khẩu từ Việt Nam cho khách hàng tại địa phương.

Sạp hàng Việt, chinh phục từ đồng hương đến người dân Đài Loan

Không chỉ phục vụ cộng đồng di dân, các gian hàng mang phong cách Việt tại Nan Kan còn thu hút nhiều khách hàng là người dân bản địa. Điển hình là sạp rau của chị Châu, một di dân mới người Việt, cũng khá đông khách nhờ ưu thế chất lượng "tươi ngon và giá cả phải chăng".

Mạng lưới nông sản thầm lặng từ mô hình canh tác "chui"

Các mặt hàng nông sản từ các thủ phủ nông nghiệp miền Trung, miền Nam đổ về các khu chợ thành thị không chỉ làm phong phú mâm cơm của người xa xứ, mà còn định hình nên một chuỗi cung ứng nông nghiệp liên vùng chặt chẽ tại Đài Loan. Tuy nhiên, bức tranh này không chỉ có màu hồng. Vào tháng 3 năm nay, chuyên trang truyền thông độc lập "Shang Xia You Xin Wen" (Agri Journey News) đã đăng tải loạt bài phóng sự chuyên đề mang tên "Đế chế nông sản chui và những 'người chủ' Việt không danh phận tại Đài Loan", phơi bày một lát cắt gai góc: sự hình thành của những tổ chức sản xuất, tiêu thụ nông sản khép kín do chính các lao động di trú không có giấy tờ tự thuê đất điều hành, và đã lập tức châm ngòi cho những cuộc tranh luận nảy lửa trong dư luận Đài Loan. Một số ý kiến chỉ trích lo ngại rằng, các nông sản được canh tác tự phát này nằm ngoài hệ thống kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, cũng như có trong hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản, dễ dẫn đến rủi ro về an toàn thực phẩm, thậm chí gây tác động tiêu cực lên nền nông nghiệp bản địa. Tuy nhiên, những người trực tiếp bám trụ ở tuyến đầu ngành nông nghiệp lại đưa ra một góc nhìn hoàn toàn trái ngược. Trước thực trạng thiếu hụt nguồn nhân lực trầm trọng và già hóa dân số, nếu không có lực lượng lao động đến từ Đông Nam Á, mạng lưới sản xuất và tiêu thụ rau củ của Đài Loan e rằng đã đối mặt với cảnh đứt gãy chuỗi cung ứng từ lâu.

==Chủ tịch Hội đồng quản trị Thái Đức Phúc // Chợ Rau quả Xi Luo==
Họ đã góp phần giúp nguồn cung ứng các loại rau củ
mà chúng ta canh tác luôn được duy trì ổn định.
Nếu không có sự hỗ trợ từ các lao động di trú Việt Nam này,
sản lượng rau trồng được của chúng ta chắc chắn sẽ bị sụt giảm.

Thế tiến thoái lưỡng nan của nông nghiệp Đài Loan khi khát nhân lực

Làn sóng tranh luận vừa qua đã phơi bày thực tế tàn khốc của tình trạng già hóa dân số và khoảng trống lao động tại các vùng nông thôn Đài Loan. Đứng trước những ý kiến trái chiều xoay quanh tính hợp pháp của mô hình "những 'người chủ' Việt không danh phận" này, việc chỉ đơn thuần áp dụng các biện pháp truy quét và ngăn chặn nghiêm ngặt e rằng không thể giải quyết tận gốc "cơn khát" nhân lực hiện tại. Làm thế nào để tìm ra điểm cân bằng giữa quản lý pháp trị, kiểm soát an toàn thực phẩm và tháo gỡ bài toán thiếu hụt lao động trên thực tế, đang là một thử thách mang tính chiến lược đối với năng lực điều hành của chính phủ.