Việt Nam trước nỗi lo "chưa giàu đã già" khi mức sinh chạm đáy

Việt Nam bãi bỏ "quy định 2 con" để cứu mức sinh thấp

Quây quần bên mâm cơm gia đình ấm cúng tại Việt Nam, chủ đề chung thu hút sự quan tâm và thảo luận sôi nổi của mọi người hôm nay chính là việc chính phủ đã bãi bỏ chính sách giới hạn chỉ sinh hai con.

==Người dân Việt Nam==
Mọi người còn nhớ khẩu hiệu nhiều năm qua của Việt Nam không?
Mỗi gia đình chỉ dừng lại ở hai con để nuôi dạy cho tốt.

Áp lực bùng nổ dân số và lịch sử "siết" sinh con tại Việt Nam

Khép lại cuộc chiến tranh năm 1975, Việt Nam chứng kiến làn sóng bùng nổ dân số chưa từng có khi mỗi phụ nữ trung bình sinh tới 6 người con. Nhằm giảm bớt áp lực do tăng trưởng dân số quá nhanh lên tài nguyên, lương thực và sự phát triển kinh tế của đất nước, năm 1988, "chính sách hai con" chính thức ra đời, chủ yếu áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức và quân nhân, với những hình thức kỷ luật nghiêm ngặt như cắt thưởng, dừng xét thăng tiến hay thậm chí là mất việc làm. Trước sức ép đó, gia đình của một quân nhân Việt Nam thời kỳ ấy đã phải chịu đựng bi kịch khi người vợ phải hai lần bỏ thai để tránh sinh con thứ ba.

==Chị Dung ==
Khi chúng tôi kết hôn, việc sinh con thứ ba
sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự nghiệp quân ngũ của chồng tôi
cũng như cuộc sống gia đình,
đây là lý do vì sao suốt nhiều năm qua tôi chỉ sinh hai con.
Nhưng hiện tại chính sách đã mở rộng và linh hoạt hơn,
chúng tôi đang cân nhắc sinh thêm một bé gái.

Tỷ lệ sinh lao dốc, Việt Nam chuyển sang khuyến khích sinh con

Nhằm chặn đứng đà lao dốc của mức sinh trong nước, vào tháng 6 năm 2025, Chính phủ Việt Nam đã chính thức xóa bỏ chính sách trên. Theo số liệu thống kê cho thấy, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam đã rơi xuống mức trung bình 1,9 con trên một phụ nữ, thấp hơn ngưỡng sinh thay thế là 2,1. Tại các đô thị lớn như Hà Nội, con số này còn thấp hơn, chỉ đạt mức 1,5, buộc chính phủ phải tìm giải pháp nâng cao tỷ lệ sinh nhằm bảo đảm lực lượng lao động trong tương lai.

Giá nhà đắt đỏ, bẫy thu nhập khiến người dân ngại sinh

Song hành cùng đà tăng trưởng kinh tế của Việt Nam là làn sóng leo thang chóng mặt của giá bất động sản. Tại Hà Nội, giá một căn hộ chung cư đã tăng gấp ba lần trong vòng 10 năm, trong khi thu nhập bình quân đầu người hàng tháng chỉ khoảng gần 8 triệu đồng, khiến người dân giữ thái độ e dè trước các chính sách khen thưởng và hỗ trợ khuyến sinh của chính phủ. Tình hình càng thêm bế tắc khi nhiều doanh nghiệp tư nhân áp dụng những "luật bất thành văn", buộc lao động nữ ký cam kết không mang thai khi nhận việc và sẵn sàng sa thải nếu vi phạm. Dù những văn bản này không có giá trị pháp lý, phần lớn người lao động vì sinh kế vẫn nhẫn nhịn chấp hành, vô tình đẩy tốc độ suy giảm mức sinh tại Việt Nam lao dốc nhanh hơn.

Mức sinh chạm đáy, chuyên gia hối thúc chính phủ ngăn đà già hóa

Các chuyên gia nhận định, mặc dù quy mô khủng hoảng suy giảm mức sinh của Việt Nam chưa nghiêm trọng như Hàn Quốc hay Nhật Bản, nhưng chính phủ vẫn cần hành động khẩn cấp để đảo ngược xu hướng già hóa dân số hiện nay.

==GS.TS Giang Thanh Long //Nhà nghiên cứu dân số Việt Nam==
Thách thức lớn nhất chính là áp lực lên thế hệ "kẹp giữa"
những người vừa phải chăm sóc con nhỏ,
vừa gánh vác trách nhiệm nuôi dưỡng cha mẹ, thậm chí cả ông bà.
Phần lớn nguồn tài chính của họ
phải dành cho việc chăm sóc gia đình,
do đó họ ưu tiên gánh vác các nghĩa vụ này thay vì sinh thêm con.
Nhiều người lựa chọn trì hoãn việc mang thai hoặc chỉ sinh một con.

Bẫy già hóa và mức sinh thấp, Việt Nam lo "chưa giàu đã già"

Với quy mô dân số hiện đã vượt mốc 100 triệu người, Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn. Nếu xu hướng mức sinh thấp và già hóa không được đảo ngược, các chuyên gia dự báo đến năm 2050, tỷ lệ người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên sẽ tăng vọt lên gần 30%, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất toàn cầu. Hệ lụy là nền kinh tế sẽ bị đà già hóa và suy giảm mức sinh kéo lùi, khiến đất nước rơi vào kịch bản "chưa giàu đã già" trước khi kịp tận dụng triệt để cơ cấu "dân số vàng" để vươn lên nhóm quốc gia có thu nhập cao.