Hà Nội: Làn sóng kêu gọi giữ lại khu dân cư trước dự án tái thiết lịch sử

Thời gian gần đây, dự án ''Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm'' do chính quyền thành phố Hà Nội triển khai với quy mô lớn chưa từng có trong lịch sử đô thị đã gây lo ngại làm mất chỗ ở của hàng trăm nghìn người, cũng như "xóa sổ" những giá trị và di sản văn hóa lịch sử, đã gắn liền với ký ức của nhiều thế hệ người dân thủ đô, nên đã vấp phải làn sóng phản đối gay gắt của các cộng đồng dân cư trong khu vực quy hoạch. Trước áp lực dư luận, chính quyền thành phố đưa ra cam kết nâng mức bồi thường và ưu tiên tái định cư tại chỗ, nhằm tìm kiếm sự đồng thuận của xã hội.

Đông đảo người dân tập trung tại chùa và bờ sông với chiếc áo đỏ in thông điệp "kiến nghị giữ lại khu dân cư" và "quy hoạch là tương lai chứ không phải xóa bỏ lịch sử". Đã lâu rồi, Hà Nội mới chứng kiến một làn sóng bày tỏ quan điểm công khai như vậy. Tâm điểm của sự phản đối này bắt nguồn từ dự án tái thiết với quy mô lớn chưa từng có, đẩy hàng trăm ngàn người vào nguy cơ mất nhà cửa.

Dự án Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn trăm năm và những tranh chấp

Những biểu ngữ phản đối xuất hiện dày đặc trên khắp các tuyến phố. Thủ đô Hà Nội đang dồn lực triển khai dự án ''Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm'', lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái trung tâm, tập trung chuyển đổi mô hình thành đô thị xanh "đa cực, đa trung tâm", đồng thời đặt mục tiêu điều chỉnh, bố trí lại nơi ở cho hơn 860.000 người dân tại khu vực nội đô lõi theo 2 giai đoạn trong vòng 20 năm (năm 2026 đến 2045). Tuy nhiên, dự án này đang vấp phải làn sóng phản đối do sự thiếu minh bạch trong đối thoại, phương thức giải phóng mặt bằng bị cho là thiếu linh hoạt, cùng mức bồi thường thấp xa so với giá trị thị trường. Hệ quả là, không chỉ quyền lợi của người dân bị đe dọa, mà những giá trị văn hóa từ các ngôi làng cổ lâu đời cũng đang đứng trước nguy cơ bị xóa sổ.

Dự án trục sông Hồng đe dọa ký ức di sản nội đô

Trong đó, dự án trọng điểm là "Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng" có tổng mức đầu tư sơ bộ trên 700.000 tỷ đồng, với quy mô 11.418 ha, dự kiến thu hồi và tái cấu trúc khoảng 2.100 ha đất, để phát triển thành không gian xanh và xây dựng các khu nhà ở cao cấp, khu đô thị sinh thái. Cái giá phải trả cho tầm nhìn hiện đại hóa này là khoảng trên 200.000 người dân bị ảnh hưởng, và nguy cơ xóa sổ những giá trị di sản, từ các căn biệt thự kiến trúc Pháp hàng trăm năm tuổi đến những ngôi nhà ống đặc trưng, vốn đã gắn liền với ký ức và đời sống bao đời của người dân địa phương.

Nỗ lực xoa dịu dư luận của Hà Nội trước cuộc di dời "chưa từng có"

Trước áp lực dư luận về cuộc di dời "chưa từng có trong lịch sử đô thị", chính quyền thành phố Hà Nội đã đưa ra cam kết đảm bảo điều kiện tại nơi ở mới sẽ "bằng hoặc tốt hơn nơi cũ", và ưu tiên tái định cư tại chỗ. Việc bồi thường sẽ được thực hiện theo Luật Đất đai mới, mức bồi thường sẽ căn cứ theo "giá thị trường", với chính sách ưu đãi lên tới 1,5 lần cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án trọng điểm. Mặc dù nỗ lực tìm kiếm sự đồng thuận, nhưng hiệu quả thực tế của các giải pháp này trong việc xoa dịu dư luận vẫn còn là một ẩn số, và đặt ra nhiều thách thức cho chính quyền thành phố.